Wat is er aan de hand met het ambacht

In de voorbije maanden verschenen twee artikelen over ambachten: ‘Ambachten verdwijnen nooit’ in de Kamerkrant van november 2009 en ‘Het verlangen naar een ambacht’ in Intermediair van 7 januari. Ambachten zijn in onze maatschappij weer helemaal hip, maar toch praten we niet meer over klompen maken en patchwork. Wat zijn de moderne ambachten? Wat betekenen ze voor onze economie? En is het economisch wel rendabel om een bedrijf te beginnen op basis van een ambacht? Veel vragen die ik de komende tijd de revue zal laten passeren. De eerste in de serie is: Wat is er aan de hand met het ambacht?

Wat verstaan we onder een ambacht?
Wikipedia is kort en duidelijk:
“Een ambacht is handwerk dat wordt aangeleerd om een beroep mee uit te oefenen. De ambachten kunnen worden onderverdeeld in: traditionele en hedendaagse ambachten.

(…) In de tijd van de gilden werd een ambacht in de praktijk geleerd. De leerling die de basisvaardigheden beheerste, werd gezel genoemd; na het afleggen van de meesterproef was de ambachtsman meester. In de 19e eeuw werden in Nederland de eerste ambachtsscholen gesticht. Dit type onderwijs is inmiddels onderdeel van het vmbo.”

Vervolgens prijkt er een lijst van de hedendaagse ambachten per branche (bron wikipedia. Voedingsambacht, bijvoorbeeld, is zo’n branche en daarin staat het beroep banketbakker. Maar ook de tandheelkundiglaborant en schoonheidsverzorgster zijn een hedendaags ambacht.

Vakmensen maken het - de week van het ambacht

Wat opvalt is dat bijna elk ambacht uit de lijst een tastbaar product maakt, waar gespecialiseerde kennis en vaardigheid voor nodig is. De uitzonderingen zijn de beroepen met een verzorgend karakter, bijvoorbeeld de schoorsteenveger. Wat ook opvalt is dat de meeste ambachten van origine leveren aan de consument. Op een enkele uitzondering na, kan een ambacht ook haar goederen leveren aan een bedrijf.

Ambachtelijke website?
Er staan dus doorgaans geen diensten op de lijst en de producten worden meestal afgenomen door de consument. Nu is deze lijst niet compleet. Volgens het Hoofdbedrijfschap Ambachten (HBA) hoort zelfs een webdesigner tot de moderne ambachten. En dat maakt het allemaal wat verwarrend. Ik kan me niet snel voorstellen dat de beroemde kreet ‘powered by …’ onder aan een webpagina zal vervangen worden door de volzin: ‘Deze website is volgens ambachtelijke principes gebouwd door ….’ Maar daarover later meer.

Van hoofd naar hand
Sinds vorig jaar staan ambachten weer in de aandacht. Mensen kiezen vaker voor een handenarbeid als hobby. Intermediair probeert te achterhalen van waar deze revival komt en ze constateert dat vooral hoogopgeleide mensen met een ‘hoofdberoep’ (zoals consultant, of it-er) behoefte hebben aan het maken van een concreet product. Het geeft een heel andere voldoening dan dagdagelijks werk in een airconditioned kantoor achter een pc. Jonge mensen kijken nu anders naar ‘handwerk’. Zij zijn van huis uit gewend dat het brood op de plank kwam middels een ambacht. Zij kregen de gelegenheid te studeren om het ‘beter’ te hebben en dat voelt niet altijd lekker.
img_4
Vakmensen maken het – De Week van Het Ambacht.

Tijdens het beoefenen van een ambacht ervaren ze het hele productieproces door het maken van één product in plaats van een onderdeel te zijn van een complex productieproces. Hoewel onze economie gebaseerd is op specialisatie van taken, leidt dit tot vervreemding van het werk. Een product van begin tot eind maken, biedt overzicht en inzicht in technieken en materialen. Het brengt ook vaardigheid met zich mee. Elk product dat je maakt is uniek.

Daarbij zien ze een ambacht als een invulling van hun milieu- en sociaalbewustzijn. Ambacht stelt hun in staat zelf te recyclen en te creëren in plaats van alleen te consumeren. Verder brengt het hen in contact met anderen, het is gezellig om met een groep mensen in een werkplaats te werken of onder het genot van een kop thee te breien. Bovendien ben je de brug tussen leveranciers en de eindgebruiker.

Hype of ontplooiing competenties

Of deze opleving van lange duur is, moeten we afwachten. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) voorziet wel problemen omdat we meer tijd kwijt zijn met werken. En er dus minder vrije tijd overblijft. Andries van den Broek, onderzoeker bij SCP, zegt in Intermediair: “(…) hoe hoger opgeleid, hoe interessanter de vrijetijdsbesteding. Dat kun je als compensatie zien voor een gemis in het werk. Maar evengoed als een andere uiting van de vele competenties van hoogopgeleiden.” En dat kan een belangrijke troef zijn voor de aandacht voor ambachten.

De opleving voor ambachten is begonnen vanuit een vrijetijdsbesteding, maar het kan uitgroeien tot een neveninkomst of soms de start van een nieuw bedrijf. Hoe dan ook het is een (economische) activiteit waarbij de mens weer meetelt. En daar gaat kleinschaligheid over. Kleinschaligheid is niet één ding met grote herhaling blijven doen. Kleinschaligheid is juist verscheidenheid en afwisseling van taken en werkzaamheden. De mens is niet gemaakt om alleen maar één ding te doen, afwisseling geeft ruimte en gelegenheid om talenten te ontplooien.

In het volgende nummer:

Hoofd – Hand – Hart: Waarom verdwijnen ambachten nooit?

This entry was posted on Wednesday, March 31st, 2010 at 5:40 pm and is filed under Algemeen. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.